Nu, begin 2011, kunnen we vaststellen dat het geloof een grote vlucht heeft genomen. In de tussenliggende periode kregen de meest uiteenlopende aspecten van koffieteelt, handel, bereiding, genieting e.d. in media uitgebreide aandacht. Koffiemachines werden steeds luxer, filmsterren werden aan merken gekoppeld en in het straatbeeld van Nederland vlogen, ondanks de crisis, de Coffee Company’s, Starbucks’ – en andere kleine gourmet coffee verkopende individuele varianten daarop – als paddestoelen uit de grond.

Dat steeds grotere scharen zijn aangeraakt door het geloof, en de liefde voor goede koffie delen, voelt – na alle geschamper – toch een beetje als genoegdoening. Maar de ware overwinning kwam deze week. In het NRC Handelsblad van woensdag 12 januari stond op de achterpagina een artikel van Joël Broekaert.

In het artikel wordt door Jeroen Veldkamp (van de Dutch Coffee Promotion) een lans gebroken voor het gebruik van het ouderwetse schenkfilter om de Koffie der Koffies te maken. Daarvoor moet – hé, wat een ontdekking – koffie heel langzaam worden opgeschonken. In onze eerste blog waren we nog bescheiden en pretendeerden we er geen aanspraak op te maken. Maar in het licht van bovenstaande ontwikkelingen en het feit dat de koffie hier nog steeds van onomstreden topkwaliteit is, eisen we ‘m nu toch op; de titel…

Wat ik net had aanschouwd was niet minder dan het voorportaal van de hel. Een plek waar bedlegerige, dementerende oude mensen in verpleeghuizen onverhoeds – en zonder zich daartegen te kunnen verweren – werden overvallen door clowns. De deur ging open en huppaté, daar sprongen een paar vrolijke clowntjes de kamer in. Voordat de demente bejaarde gelegenheid kreeg om van de schrik te bekomen was de clownerie al begonnen. Ik zag het met ontzetting aan. ‘Als dat gebeurt om het slachtoffer op te vrolijken, is dat al erg genoeg.’ dacht ik. Maar het was nog erger. De ambitie bleek verder te reiken. Het ging, zo werd verteld, om ‘belevingsgerichte zorg’, om het bieden van ‘warme contactmomenten’. “De clown haalt dementen uit het niets” werd de kijker voorgehouden.

Het werd mij zwaar te moede: in een visioen zag ik mezelf als verkreukelde oude grijsaard in een verpleeghuisbed liggen. Klein hoofd net boven de dekens. Heerlijk weg soezend in vage mijmeringen over toen; gebeurtenissen, landschappen, vrouwen, boeken, films, muziek…zeg maar, het vage niets en dan opeens “AAAHAAA…sapperflap wie hebben daar? Is dat niet meneertje Van Zessen Klaar?” Onderwijl zou ik – dement en niet verbaal vaardig – in wilde paniek zoeken naar iets om die clowns de deur uit te krijgen (want als ik ergens in mijn leven een godsgruwelijke hekel aan heb, dan is het wel aan clowns in alle soorten en maten en aan het clowneske in alle variaties. Als kleine jongen keek ik al vol verwondering naar het optreden van clowns. Ik voelde hooguit deernis. Later ging deernis over in weerzin en uiteindelijk moest ik vaststellen dat clowns in plaats van vrolijkheid, een diepe treurnis in mij wakker schudden).

Maar hoe doe je dat als je oud, dementerend, wilsonbekwaam en bedlegerig bent (en het niets prefereert boven ‘de lichtstraal’ die de clowns willen brengen)? Hoe schud je die van je af? Ik overwoog de mogelijkheden. Toch maar een geweer onder de dekens? Voor de zekerheid? Of pepper spray, of een stroomstootstok? Waarschijnlijk effectief, maar mogelijk iets buiten proportie. Want de mens achter de clown bedoelde het waarschijnlijk goed. Nee dan liever een meer humane oplossing. Een, die recht deed aan mijn zorgvuldig bewaakte image. Het vooruitzicht dat mijn naam in de herfst van mijn leven nog gekoppeld zou worden aan een krantenkop als ‘BEJAARDE VERMOORDT CLOWNS’ was niet in lijn met de publieke figuur van begripvolle, empathische, aardige man (ja, weten mensen veel!) die ik altijd heb nagestreefd.

Opeens schoot me te binnen dat er zoiets als een ‘reanimeer me niet’ penning bestaat. Als daar nou eens een variant van in het leven geroepen wordt? Een ‘geen clown aan mijn bed’ penning? Het burgerinitiatief ‘Uit vrije wil’ kan in korte tijd op veel sympathisanten rekenen. Dan moet een ‘clown-bezoek-mij-niet’ penning toch ook tot de mogelijkheden behoren? Ter bescherming van de weerlozen? Of niet? Twijfel. Zijn er mensen die er net zo over denken? Of sta ik alleen, als roepende in een woestijn van de bulderende lach? Noem het beroepsdeformatie, maar ik ken maar één manier om daar achter te komen. Een onderzoek. Wilt u helpen de haalbaarheid van zo’n penning vast te stellen, dan nodig ik u van harte uit:

http://www.noordamdevries.nl/onderzoek/clownaanhetbed/

Afgelopen donderdag las ik trouwens een bericht in het NRC Handelsblad dat een sprankje licht in mijn donkerste toekomvisioenen bracht. De clowns hebben concurrentie gekregen. Op een foto van Vincent van den Hoogen staat – zo blijkt uit het bijschrift – een bewoner van de psychogeriatrische afdeling van een zorgcentrum, als melkmeisje van Vermeer. Dit in het kader van het project ‘Stilleven met granaatappel’. Het bericht meldt verder dat dit soort projecten volgens de projectcoördinator een goede aanvulling op de normale behandeling vormen en dat ze allang verloren gewaande herinneringen oproept; “Op het gebied van kunst zit er nog zó veel kennis bij de mensen”. Dat klonk me als muziek in de oren. Komt het er dan toch nog van? Zal mijn lang gekoesterde wens om ooit de hoofdrol in het Zwanenmeer te dansen dan toch nog in vervulling gaan? Ik leg mijn tutu vast klaar.