Is het passend om aan een tekst op een oorlogsgraf te denken, als iemand je vraagt wat schoonheid voor je betekent? Ik weet het niet. Toch was deze tekst – waarschijnlijk omdat ik die vlak daarvoor gelezen had – het eerste dat me door het hoofd schoot toen Marius Hogendoorn vroeg waar ik schoonheid mee associeer. Hij stelde de vraag omdat hij bezig was met een vragenlijst over schoonheid. Hij wilde een onderzoek naar het fenomeen starten en was terrein aan het verkennen. Wat is schoonheid?

Zoals bij vele vragen moest ik ook nu het antwoord schuldig blijven. Verder dan een opsomming van wat me op dat moment te binnen schoot kwam ik niet: die trotse Spaanse vrouw destijds. Het schilderij  ‘Painting Smoking Eating’ van Philip Guston. Céline’s ‘Reis naar het einde van de nacht’. ‘The Ballad of Sexual Dependency’ van Nan Goldin. Ik kon de lijst moeiteloos aanvullen zonder het idee te hebben daarbij ook maar iets dichter bij de idee schoonheid zelf te komen. De opsomming was willekeurig. Inwisselbaar voor andere voorbeelden. Als er al een gemeenschappelijke noemer is die mijn voorbeelden delen, dan is het, dat het zelden mooi of verheffend is. Vaker wat melancholiek, soms regelrecht treurig, maar zonder uitzondering ontroerend. Werken van grote schoonheid. Vond ik.

Marius leek er niet door ontmoedigd. Sterker nog, ondanks het aantoonbare gebrek aan expertise op dit gebied – en mijn reputatie als non-valeur inzake het verhevene – werd ik door hem uitgenodigd om een stichting op te richten die zich ondermeer bezig zou gaan houden met entameren van onderzoek naar schoonheid. Laat ik eerlijk zijn; ik heb getwijfeld of ik in moest gaan op het verzoek. Vroeg me af ik daar wel de aangewezen persoon voor was. En ik niet alleen. Ook in mijn omgeving werd menige wenkbrauw omhoog getrokken. Jij? Maar toch…als niet-ingewijde heb ik het gedaan. Op dinsdag 12 mei 2009 om 17:23 uur precies werd de handtekening onder de oprichtingsakte geplaatst en zag de stichting die beoogt ‘de aandacht voor de uiteenlopende persoonlijke, maatschappelijke, culturele en religieuze aspecten van het fenomeen schoonheid te stimuleren’, het levenslicht.

Ondanks mijn nobele rol als oprichter moet ik bekennen ik geen stap dichter bij enig begrip ben gekomen. Wat is schoonheid? Is schoonheid mooi? Goed? Is het zinvol de vraag te stellen? Ik weet het nog steeds niet. U? Is het iets dat u bezig houdt? Het onderzoek loopt nog. Als u daaraan deel wilt nemen; welkom!

Omdat je een gegeven boek niet ongelezen in de kast mag zetten begon ik met enige reserve te lezen (‘dat kan toch niks voor mij zijn, zo’n technisch boek met waarschijnlijk hoofdzakelijk cijfermateriaal’). Vier dagen later kan ik het in de kast zetten. Gelezen. En gelouterd. Jos had gelijk. Voor onderzoekers zal dit boek van een collega-onderzoeker een feest der herkenning – en mogelijk inspiratie – zijn. Tancer beschrijft hoe een steeds sterker wordende online verbondenheid tussen (groepen) mensen leidt tot zichtbare veranderingen in onze dagelijkse leefwereld. Denk aan de dalende oplagen van kranten, aan het verdwijnen van winkels door de opkomst van online shopping, aan de muziek en filmindustrie die onder druk staan.

De opkomst van het internet en sociale netwerken op internet, zoals MySpace, Facebook en Twitter hebben de interactie tussen mensen veranderd. Mede daardoor verspreiden ideeën en nieuwe trends zich met ongekende snelheid. Toch hoeft wat er gebeurt niet onvoorspelbaar te zijn. In zijn eigen variant op ‘goed luisteren’ toont Tancer aan dat nieuwe ontwikkelingen voorspeld kunnen worden door het bestuderen van zoekgedrag op internet. Zijn motto  ‘actions speak louder than words’. Tsja…waarom komt me dat zo bekend voor?.